De jacht op de zwevende Duitse kiezer (LIMBURGER / NL)

Dit artikel verscheen in Dagblad de Limburger, klik hier voor het origineel (Blendle).
Foto: Eigen foto

Echt spannend werd de verkiezingscampagne in Duitsland geen moment. Komende zondag komt Angela Merkel waarschijnlijk voor de vierde keer op rij als winnaar uit de bus. Maar net als in Nederland neemt het aantal zwevende kiezers in Duitsland rap toe. Dus denken campagneteams op de laatste meters nog veel te winnen en voeren ze intensief campagne.

2017-09-11 10.51.17.jpg

In tegenstelling tot Nederland waren Duitse kiezers tot voor kort veel loyaler aan hun eigen partij en minder bereid om iets nieuws te proberen.

Een maand voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart had 70 procent van de Nederlanders kiezers hun keuze nog niet gemaakt. In Duitsland werd dat aantal vorige maand op 46 procent gepeild, een record voor het doorgaans zo stabiele land. Het groeiend aantal zwevende kiezers in Duitsland maakt het voor partijen als Alternatieve für Deutschland (AfD) mogelijk om een plek in de Bondsdag te veroveren. De populisten worden zondag mogelijk in één klap de derde partij van Duitsland.

Voor Julia (26) is de opkomst van de AfD een extra reden om de straat op te gaan voor haar partij, de SPD. „We moeten mensen laten zien dat de AfD geen oplossingen biedt”, zegt ze vastberaden. In het regenachtige Buckow, een slaperige buitenwijk in het uiterste zuiden van Berlijn, gaat Julia met drie jonge vrijwilligers bij bewoners langs de deuren om hen te overtuigen om op de SPD te stemmen. „Het zal niet makkelijk worden vandaag, dit is namelijk Schwarzes Land (CDU-territorium). Toch is het ook belangrijk om daar te zijn waar we niet per se geliefd zijn”, denkt Uwe (22).

De Haustürwahlkampf, zoals de SPD het canvassen noemt, verloopt volgens een vast protocol. Elk team bestaat uit twee personen en krijgt een aantal straten en huisnummers toegewezen en flyers en pennen toebedeeld. Voordat de actie begint wijst Julia de andere vrijwilligers er op dat het belangrijk is om vooral geen lange inhoudelijke discussies aan te gaan: „Zeg gerust dat je meer mensen in de straat wil spreken, dat snapt iedereen.” Om lange discussies aan de deur te vermijden werkt de SPD met een korte vragenlijst. De antwoorden worden in een speciaal ontwikkelde canvas-app opgeslagen.

 

Screen Shot 2018-02-21 at 15.36.06.png

Autoloze zondag
Dat Berlijn-Buckow inderdaad CDU-land is, wordt al snel duidelijk. Bij de eerste vijf voordeuren die opengaan, willen de mensen niet praten met de SPD-jongeren. „Ik stem toch niet op jullie”, zegt een oudere vrouw. Bij deur zeven is het wel raak. Mevrouw Glasenapp weet nog niet of ze gaat stemmen, maar hoopt dat het tijdperk Merkel nu afgelopen is: „Zij praat veel, maar doet weinig.” Als voorbeeld noemt ze de manier waarop Merkel omgaat met het dieselschandaal. „Ze houdt autoproducenten de hand boven het hoofd. We moeten veel meer voor het milieu doen, zoals een autoloze zondag. Maar dat interesseert Merkel niets.” Als Julia en Uwe vertellen dat de SPD onlangs een quotum voorstelde voor het aantal elektrische auto’s in 2020, leeft mevrouw Glasenapp op. Misschien stemt ze nu toch wel op Schulz.

Glasenapps buurvrouw is mevrouw Njegovan. Zij stemt naar eigen zeggen al jaren op de SPD. „Schulz is gewoon beter dan Merkel. En als ik naar de AfD kijk, kan ik gewoon niet anders dan op de SPD stemmen.” Meneer Dettmar van de derde verdieping in het woonblok, is een zwevende kiezer. Hij is van mening dat de grote partijen in Duitsland zich nauwelijks van elkaar onderscheiden en had graag meer strijd gezien tussen Merkel en Schulz. „Merkel heeft veel aanzien in Europa. Maar Schulz zet zich weer meer in voor betere pensioenen en onderwijs, thema’s die ik belangrijk vind.”

Op nummer 132 doet een goedgemutste meneer Volke de deur open. Hij is al zijn hele leven een zwevende kiezer en heeft op alle grote partijen gestemd. De vorige keer ging zijn stem naar Merkel, dit keer wordt het de liberale partij FDP. „Merkel liet ongecontroleerd vluchtelingen het land binnen, daar was ik het niet mee eens.” Dat de SPD het zo slecht doet deze verkiezingen snapt hij wel: „Het lijkt wel of Merkel en Schulz elkaar aaien. Dan is de SPD toch geen alternatief?”

Het lijkt wel of Merkel en Schulz elkaar aaien. Dan is de SPD toch geen alternatief?

De CDU organiseert naar eigen zeggen ook canvasacties. Toch was er in de laatste twee weken van de campagne geen enkele gepland in Berlijn. De partij van Merkel zet meer in op grote bijeenkomsten op stadspleinen. Niet zelden wordt de bondskanselier daarbij uitgejoeld door ‘boze burgers’ die vinden dat haar opengrenzen-beleid zorgt voor de ondergang van Duitsland.

Feestje
In het hippe strandcafé Beach in het centrum van Berlijn is niets van deze ontevredenheid te merken, misschien ook omdat Merkel zelf niet aanwezig is. Hier wordt naar goed Duits gebruik gebarbecued en een biertje gedronken. Enkele voorbijgangers praten met twee Berlijnse kandidaten voor de Bondsdag, Frank Henkel en Birga Köhler. Erg veel animo voor politieke discussie is er echter niet. „We willen ook uitstralen dat we niet altijd serieus zijn en ook een feestje kunnen geven”, zegt Köhler lachend.

De twee twintigers Stephan en Andreas zeggen op de CDU te stemmen. Merkel krijgt volgens Stephan vaak de kritiek dat ze zo vaak van mening verandert, zoals met de Energiewende of de invoering van het minimumloon. „Waarom zou een politicus niet van mening mogen veranderen als je ziet dat de samenleving wat anders wil. Ik vind dat goede politiek”, zegt hij.

Andreas stemt ook op de bondskanselier, maar snapt wel dat veel mensen vinden dat Merkel nu wel erg lang aan de macht is. Dat Schulz het niet gaat redden, begrijpt hij wel: „Er springt geen vonk over naar het publiek, hij inspireert niet. CDU en SPD lijken nu wel heel erg op elkaar.”

Wanneer CDU-kandidaat Frank Henkel een geïmproviseerd podium betreedt om een korte speech te houden, blijven er een stuk of twintig mensen op gepaste afstand staan. Al snel wordt duidelijk dat Henkel geen fan is van de SPD: „Schulz maakt zich in de campagne ongeloofwaardig. De SPD is niet meer in staat om te regeren.” Die uitspraak doet het vooral goed bij de vrijwilligers, de overige toeschouwers lijkt het niet te deren. De aversie tegen de sociaaldemocraten bij Henkel is begrijpelijk, een jaar geleden verloor hij nipt de verkiezingen in Berlijn van SPD-kandidaat en huidig burgemeester Michael Müller.

Vluchtelingen
Birga Köhler zou deze woorden niet herhalen, „maar het is campagnetijd dus worden de dingen wat scherper geformuleerd.” Ondanks de goede peilingen mag de CDU er volgens haar niet automatisch vanuit gaan dat de verkiezingen al binnen zijn. Köhler spreekt in de campagne veel mensen die positief zijn over hoe het met Duitsland gaat. „Het grootste probleem is dat werkgevers maar moeilijk aan personeel komen”, aldus de kersverse kandidaat. Dat veel mensen zich zorgen maken over het grote aantal vluchtelingen dat naar Duitsland kwam, snapt ze wel. „Maar mensen zien ook dat wij daarvoor een oplossing hebben gevonden.”

Volgens veel commentatoren was de strijd tussen Merkel en Schulz niet bijzonder spannend. Dat geldt zeker niet voor Julia, Uwe en Birga Köhler. Door de talloze gesprekken met kiezers kregen zij naar eigen zeggen een goed beeld van wat er onder de Duitsers leeft. Maar of het canvassen en de barbecuefeestjes ook effect hebben, dat weten we zondag pas.